Vrijwilligersbeleid en mantelzorg
Vrijwilligersbeleid
Vrijwilligers actief in clubs en verenigingen vormen het sociale cement van de samenleving. Zonder dit cement wordt de samenleving schraal en veel minder leefbaar. Het kabinet heeft er daarom de afgelopen jaren werk van gemaakt de vrijwillige inzet beter te verankeren in de Nederlandse samenleving. Die aanpak gaat de komende jaren, op tal van terreinen, door. De nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) geeft hiervoor straks een stevige wettelijke basis.
Vrijwilligers zijn onmisbaar in onze samenleving. Tal van sectoren kunnen niet zonder hen, miljoenen mensen beleven er plezier aan. Toch staat de vrijwillige inzet onder druk. Bijvoorbeeld door onnodige regels of door het ontbreken van voldoende nieuwe vrijwilligers. Vooral jongeren en allochtonen zetten zich relatief minder vaak in als vrijwilliger. Dat vraagt ook om een ander beleid voor vrijwillige inzet, gericht op het zo goed mogelijk ondersteunen en stimuleren van die talloze burgers die zich vrijwillig inzetten voor hun buurt, de sportclub of voor andere mensen die extra zorg en aandacht goed kunnen gebruiken.
Om de vrijwillige inzet op pijl te houden dan wel te motiveren schenkt de regering de komende jaren extra aandacht aan de volgende onderwerpen:
- weghalen van belemmeringen in wet- en regelgeving
- verbeteren van de kwaliteit van het lokale beleid en de lokale ondersteuning
- vinden van meer vrijwilligers in nieuwe doelgroepen
- verder versterken van kennis, onderzoek en deskundigheidsbevordering (landelijke kennisinfrastructuur voor vrijwillige inzet)
Klik hier om de handreiking Wmo en vrijwillige inzet (pdf) te openen. Daarnaast vindt u hier de beleidsbrief vrijwillige inzet 2005-2007 (pdf) en de bijlage: eindrapport van de commissie vrijwilligersbeleid (pdf)
Voorbeelden vrijwilligersbeleid
Nuttige links
Mantelzorg
Onder mantelzorg verstaan we de zorg die mensen bieden aan een naaste; deze zorg wordt vrijwillig (al kunnen de omstandigheden zodanig zijn dat de mate van vrijwilligheid beperkt is) en niet vanuit een bepaald georganiseerd verband geboden door mensen die al voor het ontstaan van de zorgvraag een bepaalde sociale relatie met elkaar hadden.
Mantelzorg neemt in de Nederlandse gezondheidszorg een belangrijke plaats in. Ongeveer 75% van de zorg die aan mensen thuis wordt geboden komt voor rekening van mantelzorgers. Zonder mantelzorgers is het zorgsysteem in ons land failliet. Mantelzorg staat voor een aantal waarden dat het kabinet wil versterken in deze samenleving: medemenselijkheid, solidariteit met minder-gezonde familieleden en buren, mensen die verantwoordelijkheid nemen voor zichzelf en voor hun omgeving. In de Wmo wordt van gemeenten dan ook specifiek gevraagd aandacht te besteden aan mantelzorg en de ondersteuning van mantelzorgers. Beoogd wordt om de positie van mantelzorgers binnen de Wmo te versterken.
Eén van de negen beleidsterreinen van de Wmo is het ondersteunen van mantelzorgers en vrijwilligers. Op deze beleidsterreinen worden gemeentelijke inspanningen verwacht, dit wordt verwoord in een beleidsplan. Mantelzorg neemt in de Nederlandse gezondheidszorg een belangrijke plaats in. Mantelzorg staat voor een aantal waarden dat het kabinet wil versterken in deze samenleving: medemenselijkheid, solidariteit met minder-gezonde familieleden en buren, mensen die verantwoordelijkheid nemen voor zichzelf en voor hun omgeving. In de Wmo wordt van gemeenten dan ook specifiek gevraagd aandacht te besteden aan mantelzorg en de ondersteuning van mantelzorgers. Door de ondersteuning van mantelzorgers en vrijwilligers in de Wmo op te nemen wordt de positie van mantelzorgers versterkt. Het is overigens voor het eerst dat deze rol van vrijwillers en mantelzorgers expliciet in een wet wordt opgenomen.
In de indicatiestelling kan rekening gehouden worden met de mogelijkheden die een partner, of andere huisgenoot heeft in de verzorging van het huishouden. Op dit moment werkt het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) met het protocol gebruikelijke zorg (pdf). Gebruikelijke zorg en mantelzorg zijn elkaar uitsluitende begrippen. Gebruikelijke zorg is per definitie zorg waarop geen aanspraak bestaat vanuit de AWBZ. Het is de normale, dagelijkse zorg die partners of ouders en inwonende kinderen geacht worden elkaar onderling te bieden omdat ze als leefeenheid een gezamenlijk huishouden voeren en op die grond een gezamenlijke verantwoordelijkheid hebben voor het functioneren van dat huishouden. Gebruikelijke zorg is ook alleen aan de orde als er een leefeenheid is die een gezamenlijk huishouden voert. Uitwonende kinderen vallen hier dus buiten.
Mantelzorg is zorg die geïndiceerd wordt. Bij mantelzorg wordt de normale (gebruikelijke) zorg in zwaarte, duur en/of intensiteit aanmerkelijk overschreden. Mantelzorg is zorg die niet in het kader van een hulpverlenend beroep wordt geboden aan een hulpbehoevende, door personen uit diens directe omgeving waarbij de zorgverlening rechtstreeks voortvloeit uit de sociale relatie (Zorg Nabij, VWS 2001). Mantelzorg vindt plaats op basis van vrijwilligheid. Als de mantelzorger geen mantelzorg meer wil of kan bieden, ontstaat wel aanspraak op de AWBZ.
Relevante documenten