Home › Over de Wmo › PgbWijzer › Checklist pgb Wmo › Inhoudsopgave Checklist › Voorlichting informatie en ondersteuning

Voorlichting informatie en ondersteuning

Algemeen

Een goede voorlichting, informatie en ondersteuning is van belang voor burgers en voor gemeenten.

Keuzeondersteunende informatie is belangrijk voor burgers:

  • om een goede afweging te maken tussen natura en een pgb;
  • voor een goede invulling van het pgb.

De gemeente heeft een rol bij de voorlichting over de keuzemogelijkheid zelf, de uitleg over natura en het pgb, en de pgb-uitvoering. Het belang voor de gemeente is dat met een goede informatie de (potentiële) budgethouder vooraf op de hoogte is van de mogelijkheden, maar ook voorwaarden en verantwoordelijkheden die aan een pgb verbonden zijn. Dit bevordert een weloverwogen keuze voor een pgb of juist het afzien daarvan. Het voorkomt misverstanden en mogelijk teleurstellingen of problemen voor budgethouder én gemeente in een later stadium.

Naast informatie zijn advies en ondersteuning van burgers en budgethouders mogelijk bij:

  • vragen over het pgb;
  • het aanvragen en het realiseren van het pgb.

Voor deze informatie, advies en ondersteuning kunnen burgers terecht bij de gemeente en andere organisaties en professionals.

Gemeentelijke informatievoorziening

De gemeente is de belangrijkste informatiebron voor burgers over de Wmo. De gemeente geeft informatie over de voorzieningen waar burgers met beperkingen gebruik van kunnen maken. Informatie over de mogelijkheid om te kiezen voor een pgb maakt daar deel van uit en geeft inzicht in de:

  • voor- en nadelen;
  • mogelijkheden en risico’s;
  • vrijheden en verantwoordelijkheden;
  • voorwaarden, procedures en verplichtingen.

De burger kan met deze informatie tot een afgewogen oordeel komen van wat het betekent om de voorziening in natura te laten regelen of dat zelf te doen met een pgb.

Aandachtspunten voor de gemeentelijke informatievoorziening zijn onder meer de inhoud, toonzetting en beschikbaarheid van de informatie. Worden de voorziening in natura en het pgb op dezelfde onderdelen beschreven? Is de vergelijking feitelijk en zonder waardeoordeel? Kan de burger de relevante informatie makkelijk verkrijgen? Is de informatie voor alle individuele voorzieningen waarvoor een pgb mogelijk is beschikbaar? Heeft de gemeente een gevarieerde informatievoorziening, waarbij afhankelijk van de vraag van de burger de antwoorden breder of gedetailleerder zijn?

Daarnaast kunnen budgethouders naast een pgb binnen de Wmo beschikken over een ander pgb, bijvoorbeeld voor AWBZ-zorg. Het is van belang de budgethouder er in de informatievoorziening op te attenderen dat voor het pgb-Wmo en het pgb-AWBZ afzonderlijke regels gelden. Dit betekent dat de budgethouder rekening moet houden met de specifieke voorwaarden rondom toekenning, besteding en verantwoording van het pgb-Wmo en het pgb-AWBZ.

Oproep: Informatie pgb woonvoorzieningen/ vervoersvoorzieningen/ rolstoelen/ scootermobielen

Hebt u als gemeente specifieke informatie voor belangstellenden over het pgb voor woonvoorzieningen, vervoersvoorzieningen, rolstoelen en scootermobielen?

Dan houden wij ons aanbevolen om hier kennis van te nemen en deze mogelijk als voorbeeld te gebruiken in de checklist.

Stuur uw informatie (folder, gids, link naar internet-pagina) digitaal naar: PgbWijzerWmo@pgb.nl.

Tip PgbWijzer Wmo

PgbWijzer Wmo biedt gemeenten een tweetal modelfolders aan:

Gemeenten kunnen het materiaal geheel of gedeeltelijk benutten voor de eigen informatievoorziening aan de burger en verder invullen met eigen lokale gegevens.

Geïnformeerde toestemming

Het goed en volledig informeren van burgers is altijd belangrijk. Om ervoor te zorgen dat burgers volledig geïnformeerd worden om een weloverwogen keuze te maken, al dan niet voor een pgb, is de geïnformeerde toestemming opgenomen in het wetsvoorstel dat staatssecretaris Bussemaker in december 2008 bij de Tweede Kamer heeft ingediend. De PgbWijzer Wmo gaat vooralsnog uit van de Wmo wettekst, zoals deze is vastgesteld in 2006. Mocht de wetswijziging invloed hebben op de uitleg en de teksten van de PgbWijzer Wmo, dan worden deze aangepast.

'Geïnformeerde toestemming' betekent dat de gemeente de burger op duidelijke en begrijpelijke wijze informeert over de mogelijkheden te kiezen voor voorziening in natura of een pgb en de gevolgen van de keuze voor natura of het pgb . De burger kan dan zelf een bewuste afweging maken. Bij geïnformeerde toestemming gaat het om:

  • Geïnformeerd zijn: de burger is door de gemeente geïnformeerd over het bestaan van de keuzemogelijkheid, de voor- en nadelen van de keuzeopties en de gevolgen van de keuze. Dit informeren gebeurt persoonlijk. Schriftelijke informatie, zoals een folder, kan dit ondersteunen maar is op zichzelf niet voldoende om invulling te geven aan de ‘geïnformeerde toestemming’;
  • Toestemming geven: de burger maakt een expliciete en daarmee redelijkerwijs bewuste keuze voor de wijze waarop de maatschappelijke ondersteuning wordt gerealiseerd: in natura, een pgb of een financiële vergoeding.

Wmo-brede strekking

De ‘geïnformeerde toestemming’ wordt vooral in verband gebracht met hulp bij het huishouden. Maar het vereiste van ‘geïnformeerde toestemming’ heeft een bredere strekking. Bij alle individuele voorzieningen waarin een burger kan kiezen tussen natura of het pgb gelden de principes van ‘geïnformeerde toestemming’.

Burger actief informeren

Vanuit de vereisten van de ‘geïnformeerde toestemming’ zorgt de gemeente er actief voor dat de burger geïnformeerd is over de keuzemogelijkheden en een bewuste keuze maakt voor het realiseren van de maatschappelijke ondersteuning. Het is niet de bedoeling dat informatie over de keuzemogelijkheid zelf en de verschillende keuzeopties pas wordt aangeboden als de burger er zelf om vraagt.

Tip PgbWijzer Wmo

Verdere informatie over de ‘geïnformeerde toestemming’ en faciliteiten voor implementatie van het Wmo implementatiebureau en de helpdesk Wmo zijn te vinden op de site www.invoeringwmo.nl.

Ondersteuning burgers en budgethouders

Vormen ondersteuning

Voorlichting is een manier om burgers en budgethouders te ondersteunen. Naast de gemeente zijn andere organisaties en professionals beschikbaar om ondersteuning te bieden. Andere vormen van ondersteuning kunnen zich richten op het:

  • verkrijgen van de benodigde hulp of hulpmiddelen (bemiddeling of advies);
  • sluiten van overeenkomsten met hulpverleners en het uitvoeren van de opdrachtgeverfunctie of de werkgeversfunctie;
  • beheer en de administratie van het pgb voor onder meer de verantwoording.

Waarom ondersteuning?

Met een pgb kiest een budgethouder voor de regie en eindverantwoordelijkheid voor het realiseren van de benodigde voorziening. Dat wil niet zeggen dat deze alles zelf moet (kunnen) doen. Het kan nodig zijn een burger te ondersteunen bij de keuze voor een voorziening in natura of een pgb. Naast algemene informatie over de keuze tussen natura en een pgb kan behoefte zijn aan meer specifieke informatie of ondersteuning. Bijvoorbeeld iemand met verstandelijke beperkingen en de beperkingen van die persoon vragen om een daarop gerichte communicatie. Ook kan een budgethouder er voor kiezen zich te laten ondersteunen bij het hanteren van een pgb. Bijvoorbeeld als het gaat om het kiezen van een hulpmiddel of het sluiten van overeenkomsten met een hulpverlener. Een budgethouder kan verder besluiten taken uit handen te geven, zoals de salarisadministratie.

Voor de gemeente waarborgt de ondersteuning van budgethouders een goede invulling van het pgb. Zaken als het afsluiten van verzekeringen in geval van ziekte van hulpverleners of aansprakelijkheid bij schade (zowel bij hulpverleners als hulpmiddelen) en fiscale verplichtingen moeten goed geregeld zijn. Door als gemeente deze ondersteuning mogelijk te maken, voorkomt u dat in een later stadium alsnog een beroep op u(w compensatieplicht) wordt gedaan.

Rollen gemeente

U kunt als gemeente verschillende elkaar aanvullende rollen hebben bij de ondersteuning van burgers en budgethouders:

  • Zelf doen

    De verantwoordelijkheid voor de algemene informatievoorziening over de keuzemogelijkheid tussen natura en een pgb ligt bij de gemeente. De mate waarin u dat als gemeente zelf doet, is mede afhankelijk van de wijze waarop binnen uw gemeente de informatie-, advies- en cliëntondersteuningsfunctie is georganiseerd;

  • Faciliteren

    De inzet van andere personen of organisaties kan met kosten gepaard gaan of om specifieke afspraken vragen met u als gemeente (zoals de aansluitingsovereenkomst met de Sociale Verzekeringsbank). U kunt het mogelijk maken dat de budgethouder desgewenst deze ondersteuning kan benutten door de betreffende afspraken te maken en bij de vaststelling van het budget met die kosten rekening te houden of anderszins financieel mogelijk te maken.

  • Doorverwijzen

    U kunt als gemeente doorverwijzen naar andere personen of organisaties naarmate de gevraagde ondersteuning meer specifieke kennis vraagt (zoals arbeidsrechtelijke vragen) of gerichte activiteiten betreft (zoals salarisadministratie of verzekeringen);

Deze rollen sluiten elkaar niet uit. Afhankelijk van het onderwerp kunt u kiezen voor één van de rollen of een combinatie daarvan. Bij uw afwegingen te betrekken vragen zijn:

  • Valt de activiteit onder de informatie-, advies- en cliëntondersteuningsfunctie binnen de Wmo?
  • Behoort de activiteit tot de gemeentelijke verantwoordelijkheid voor een goede informatievoorziening over de keuzemogelijkheid voor een voorziening in natura of een pgb?
  • Hangt de activiteit samen met de organisatie van het pgb? Is de activiteit onderdeel van het realiseren van de noodzakelijke voorziening in de vorm van een pgb?

Activiteit hangt samen met de organisatie van het pgb

1.Is de activiteit vergelijkbaar met die van de verstrekking van de voorziening in natura, zoals de selectie van een hulpmiddel?
2.Gaat het om specifieke pgb-activiteiten?

Zoals ondersteuning bij de uitoefening van de opdrachtgeverfunctie of de werkgeversfunctie voor hulp bij het huishouden:

  • Informatie en advies op arbeidsrechtelijk en fiscaal gebied;
  • Verzekeringen voor rechtsbijstand en aansprakelijkheid;
  • Loondoorbetaling bij ziekte;
  • Arbodienstverlening;
  • Salarisadministratie.

Deze ondersteuning is grotendeels niet of moeilijk zonder tussenkomst van de gemeente voor individuele budgethouders beschikbaar. Redenen hiervoor zijn:

  • Het beschikbaar komen van de dienstverlening aan budgethouders vereist een overeenkomst van de betreffende dienstverlener (zoals de SVB) met de gemeente;
  • Er is een beperkt aantal aanbieders met een van elkaar verschillend aanbod;
  • Budgethouders kunnen niet of moeilijk op individuele basis vergelijkbare dienstverlening contracteren (met name bij verzekeringen).

3. Biedt de activiteit u de mogelijkheid om een goede uitvoering van het pgb te bevorderen? Door lid te worden van een budgethoudersvereniging kunnen budgethouders zich bij de uitvoering van het pgb laten informeren, adviseren en ondersteunen. Met cursussen kunnen budgethouders zich verder ontwikkelen.

Tip PgbWijzer Wmo

Met de in deze checklist genoemde elementen kunt u als gemeente nagaan:

  • Wat uw visie is op de ondersteuning van de (potentiële) budgethouder bij de keuze voor een pgb en de uitvoering daarvan;
  • Welke rol(len) u als gemeente zelf hebt bij die ondersteuning;
  • Wat de mogelijkheden zijn voor de budgethouder om gebruik te maken van de inzet van andere personen of organisaties.

Relevante voorbeelden

Terug naar inhoudsopgave
Naar vorig onderwerp
Naar volgend onderwerp